na Szpiglasowym Wierchu

Czas przejścia: 9 h 40 min
Poziom trudności: trudno

 

Przejście przez Szpiglasową Przełęcz to bardzo interesująca opcja, pozwalająca zapoznać się zarówno z otoczeniem Doliny Pięciu Stawów, jak i z okolicą Morskiego Oka. Od strony Wielkiego Stawu łańcuchy i umiarkowane trudności techniczne. Na przełęczy możliwość odbicia na wierzchołek Szpiglasowego Wierchu.

PALENICA BIAŁCZAŃSKA
Wysokość: 980 m

Aby rozpocząć wycieczkę na polanie Palenica Białczańska, należy wsiąść pod zakopiańskim dworcem do busa z tabliczką „Morskie Oko”. „Busiarze” używają tego terminu dla ułatwienia rozeznania mało doświadczonym turystom, którzy chcieliby udać się właśnie asfaltem nad Morskiego Oko. Płacąc 10 zł za trwającą 30-35 minut podróż, docieramy do Palenicy właśnie, skąd po wykupieniu biletu wstępu do parku narodowego możemy udać się nad Morskie Oko. Planując podróż należy pamiętać o powrocie. Busy wracające do Zakopanego kursują mniej więcej do godziny 21:00 w wakacyjne weekendy, a w zimie i w tygodniu znacznie krócej (18:00-19:00). Potem może być problem ze znalezieniem transportu, a odległość do centrum Zakopanego jest znaczna. Palenica znajduje się nieopodal dawnego przejścia granicznego na Łysej Polanie i jest też punktem startowym dla wycieczek do Doliny Pięciu Stawów. Zmotoryzowani mogą dojechać tu od strony Zakopanego lub Bukowiny Tatrzańskiej. Pozostawienie samochodu na parkingu kosztuje zazwyczaj 20 złotych za cały dzień.

Dalsza podróż --> do Wodogrzmotów Mickiewicza (50 min)

Pierwszy odcinek pokonujemy po asfalcie – do wejścia na zielony szlak prowadzący do Doliny Roztoki mamy 50 min. Na tym odcinku odsłaniają się nam już widoki na Dolinę Białej Wody i panorama na tatrzańskie szczyty, między innymi Gerlach. Po około 40 minutach drogi w prawo do góry biegnie szlak na Rówień Waksmundzką (czerwony) lub Rusinową Polanę (czerwony i czarny). Następnie mijamy budynek TPN, tzw. Dróżnikówkę i dochodzimy do Wodogrzmotów Mickiewicza. 

 

WODOGRZMOTY MICKIEWICZA
Wysokość: 1099 m

Wodogrzmoty Mickiewicza to zespół trzech większych i kilku mniejszych wodospadów stworzonych przez potok Roztoka, będący dopływem rzeki Białki. Na początku XX wieku nad kaskadami zbudowano charakterystyczny, „zakręcający” mostek, z którego turyści mogą podziwiać Pośredni Wodogrzmot oraz nasłuchiwać dźwięków wydawanych przez pozostałe. To właśnie od charakterystycznych grzmotów pochodzi pierwsza część nazwy tego miejsca. Druga nawiązuje oczywiście do naszego słynnego wieszcza, który jednak nigdy nie przebywał w tym miejscu. Nazwę nadano w 1891 roku na pamiątkę sprowadzenia prochów Mickiewicza na Wawel. Przy Wodogrzmotach można usiąść, odpocząć i posilić się przy jednym z drewnianych stolików. Są także toi-toie. W prawo (patrząc od strony Palenicy) odchodzi pod górę szlak do Doliny Pięciu Stawów, z drugiej strony droga do schroniska w Dolinie Roztoki. Asfalt prowadzi do Morskiego Oka.

Dalsza podróż --> nad Wielką Siklawę (2 h)

Zielonym szlakiem idziemy najpierw ostro pod górę przez las. Przekraczamy potok Roztoka, a po około 30 minutach dochodzimy do szałasu na Polanie Nowa Roztoka, skąd po prawiej stronie widać grań Wołoszyna. Podążając szlakiem dochodzimy do rozwidlenia, gdzie po prawej stronie mijamy dolną stację wyciągu towarowego, którym dostarczane jest zaopatrzenie do schroniska w Dolinie Pięciu Stawów. Czarny szlak prowadzi w lewo pod Niżną Kopę - można nim dość bezpośrednio do schroniska nad Przednim Stawem. Jest to zalecany wariant zimowy, kiedy występuje oblodzenie na podejściu koło Siklawy. Na wprost wiedzie natomiast szlak zielony, który prowadzi do Wielkiej Siklawy.

 

WIELKA SIKLAWA
Wysokość: 1515 m

Wielka Siklawa to miejsce wyjątkowe. Ma wysokość około 65 m i opada dwiema, a czasem trzema strugami po ścianie stawiarskiej oddzielającej Dolinę Pięciu Stawów od Doliny Roztoki. Rozpryski rozbijającej się o skały wody da się odczuć nawet stojąc w dużej odległości. Czasem pośród rozproszonych kropli powstaje tęcza, co dodatkowo dodaje uroku temu miejscu. Mimo iż wielu turystów się na to decyduje, podchodzenie pod sam wodospad jest ze względu na śliską od wody skałę bardzo niebezpieczne – raczej powinno się obserwować Siklawę z pewnej odległości. Wbrew obiegowej opinii nie jest to najwyższy wodospad w Tatrach – dużo wyższa jest np. Ciężka Siklawa na Słowacji. Niewątpliwie jednak przez Siklawę przepływa znacznie więcej wody – najpotężniejsze strugi spotykamy wiosną, w czasie roztopów. Wielka Siklawa jest zdecydowanie najwyższym wodospadem w naszym kraju.

Dalsza podróż --> nad Wielki Staw Polski (15 min)

Krótkim, stromym podejściem docieramy na próg Doliny Pięciu Stawów, na wprost Wielkiego Stawu. Nad nami po prawej odsłania się widok w głąb Buczynowej Dolinki, grań Buczynowych Turni i Wołoszyna.

 

WIELKI STAW POLSKI
Wysokość: 1665 m

Wielki Staw Polski to najgłębsze jezioro w Tatrach. Jego dno znajduje się na głębokości prawie 80 m (trzeci wynik w Polsce). Trwa spór pomiędzy znawcami o to, które z jezior jest większe – Morskie Oko czy Wielki Staw właśnie. Oficjalne dane mówią, iż to pierwsze, ale nie można pominąć faktu, że dane pochodzą jeszcze z okresu międzywojnia i mogą być błędne lub po prostu nieaktualne. Tak czy inaczej, Wielki Staw ma powierzchnię około 34 hektarów. Jest on zdecydowanie najokazalszym zbiornikiem w Dolinie Pięciu Stawów oraz pierwszym, który ukazuje się oczom turystów idących od strony Siklawy. Co ciekawe, przy jego brzegu znajduje się najstarszy tatrzański szałas (prawdopodobnie z XVII wieku). Znad Wielkiego Stawu jest bardzo blisko do schroniska. Można stąd udać się także w dalszą podróż w stronę Orlej Perci lub Szpiglasowej Przęłęczy.

Dalsza podróż --> do rozstaju dróg za Wielkim Stawem Polskim (25 min)


ROZSTAJ DRÓG ZA WIELKIM STAWEM POLSKIM
Wysokość: 1740 m

W pobliżu tablicy upamiętniającej śmierć Stanisława Bronikowskiego, pierwszego taternika, który zginął w 1917 roku przy próbie przejścia południowej ściany Zamarłej Turni, znajduje się rozstaj szlaków. Niebieskie znaki, łączące Zawrat ze schroniskiem pięciostawiańskim, krzyżują się tu ze znakami żółtymi, które z jednej strony wiodą na Szpiglasową Przełęcz i Szpiglasowy Wierch (idąc od schroniska w lewo), z drugiej zaś prowadzą na Kozią Przełęcz (w prawo).

Dalsza podróż --> na Szpiglasową Przełęcz (1 h 45 min)

Początkowo idziemy po płaskim terenie, mijamy strumyk, który latem może być dość szeroki. W tym rejonie często można spotkać świstaki. Podczas dosyć męczącego podejścia możemy podziwiać Wielki Staw i Orlą Perć. Po chwilowym marszu przez płaski teren rozpoczynamy kolejne podejście zakosami po kamiennych stopniach. Znajdują się tam łańcuchy, które ułatwiają przejście wąską ścieżką przez skalny żleb. Następnie dochodzimy po spadzistych płytach pod skalną ścianę. Wspinamy się po skalnych progach na wąską półkę, a następnie maszerujemy po wygodnej ścieżce pod górę, aż osiągamy Szpiglasową Przełęcz. 

 

SZPIGLASOWA PRZEŁĘCZ
Wysokość: 2110 m

Szpiglasowa Przełęcz to kultowe miejsce oddzielające od siebie otoczenie Doliny Pięciu Stawów i Morskiego Oka. Zlokalizowana jest na bocznej grani Szpiglasowego Wierchu i oddziela go od Miedzianego. Dawniej z tego powodu była nazywana Miedzianą Przełęczą lub Przełęczą w Miedzianem. Przejście przez Szpiglasową znane było od bardzo dawna – często praktykowane zwłaszcza od połowy XIX wieku. W 1902 r. wyznakowano tu szlak, który potem (w 1937 roku) – na odcinku od Morskiego Oka – przerobiony został na tzw. Ceprostradę. Dziś szlak stanowi drugie – obok przejścia przez Świstówkę Roztocką – stosunkowo wygodne połączenie pomiędzy Pięcioma Stawami a Morskim Okiem.

Dalsza podróż --> na Szpiglasowy Wierch (15 min)

Początkowo sypka ścieżka prowadzi zakosami, następnie przechodzimy przez wąskie siodełko - uwaga na spore przepaście! Ostatni etap to wspinaczka po skalnych blokach na szczyt.

 

SZPIGLASOWY WIERCH
Wysokość: 2172

Szpiglasowy Wierch to popularny szczyt położony na głównej grani Tatr i stanowiący kulminacyjny punkt Liptowskich Murów, czyli odcinka pomiędzy Wrotami Chałubińskiego a Gładką Przełęczą. Szpiglasowy góruje nad dolinami: Pięciu Stawów, Ciemnosmreczyńską i Dolinką za Mnichem. Swoją nazwę – podobnie jak sąsiadująca z nim przełęcz – zawdzięcza wydobywanym tu niegdyś złożom antymonitu, który w języku niemieckim nosi nazwę „Spießglas”. Dawniej góra ta była nazywana także Grubym Wierchem, co upamiętnia zachowana do dziś słowacka nazwa „Hrubý štít”. Ze Szpiglasowej Przełęczy na wierch prowadzi, znakowany trójkątami, wariant żółtego szlaku. Wedle pierwotnych przedwojennych planów wytrasowana miała zostać droga znad Morskiego Oka przez Szpiglasowy Wierch, Liptowskie Mury i Świnicę, aż do górnej stacji nowo wybudowanej kolei linowej na Kasprowym Wierch. Sugerowany przebieg trasy wywoływał pogardę w środowiskach taternickich, przez co projekt zyskał prześmiewczą nazwę „ceprostrady”. Ostatecznie planom budowy sprzeciwiły się władze czechosłowackie, z którymi Polska pozostawała wówczas w nienajlepszych relacjach i w efekcie tego oznakowano tylko pierwszy – w całości polski – fragment trasy. Kończy się ona na Szpiglasowym Wierchu i należy stąd zawrócić na przełęcz, skąd zejść można do Doliny Pięciu Stawów lub nad Morskie Oko. Podróżowanie granią Liptowskich Murów jest nielegalne.

Dalsza podróż --> na Szpiglasową Przełęcz (10 min) i dalej do Dolinki za Mnichem (50 min)

Schodząc z przełęczy kretą percią mijamy Miedziane Kotły, po czym wchodzimy do Dolinki za Mnichem.

 

DOLINKA ZA MNICHEM
Wysokość: 1788 m

Dolinka za Mnichem to rozbudzające wyobraźnię skalne pustkowie, wcięte pomiędzy Mnicha, Cubrynę, Szpiglasowy Wierch i Szpiglasową Przełęcz. Księżycowy krajobraz jest efektem ruchów tektonicznych w czasie ostatniego zlodowacenia. U progu dolinki znajduje się rozstaj szlaków, prowadzących tu od Morskiego Oka. Można stąd udać się „Ceprostradą” na Szpiglasową Przełęcz (znaki żółte) lub na Wrota Chałubińskiego przez środek doliny (czerwone oznakowanie). W pobliżu leży okresowo zanikający Staw Staszica. Dolinka jest także punktem wypadowym dla taterników, atakujących Mnicha różnymi drogami. Często można ich tu spotkać, gdyż szczyt ten cieszy się ogromną popularnością w środowisku (trudno się dziwić – jest piękny). W dolinie leży także Zadni Mnichowy Stawek – najwyżej położony zbiornik wodny w Polsce (2072 m).

Dalsza podróż --> do schroniska nad Morskim Okiem (1 h 10 min)

W czasie wędrówki możemy podziwiać Mięguszowieckie Szczyty i Cubrynę. Przez niewielki las schodzimy do schroniska.

 

SCHRONISKO NAD MORSKIM OKIEM
Wysokość: 1410 m

Schronisko nad Morskim Okiem położone jest w dolinie Rybiego Potoku, w Tatrach Wysokich. Z okien werandy podziwiać można widok nie tylko na jezioro, ale także malowniczo górujące nad nim Rysy, masyw Mięguszowieckich Szczytów oraz wyróżniającą się sylwetkę Mnicha.

Schronisko PTTK nad Morskim Okiem oferuje noclegi w dwóch osobnych budynkach. Pierwszy z nich został wzniesiony przez Towarzystwo Tatrzańskie w 1874 r. Po rozbudowie mógł pomieścić 50 osób. Cieszył się znaczną popularnością do momentu, gdy doszczętnie spłonął w 1898 r. Prace remontowe rozpoczęto ponownie w 1907 r., po roku schronisko oddano do użytku. Budynek ten funkcjonuje do dziś jako Nowe Schronisko. W okresie budowy w celu nocowania turystów wykorzystywano wozownię, stanowiącą dzisiejsze Stare Schronisko. 

Podczas II wojny światowej budynek wykorzystywany był przez niemiecki oddział straży granicznej. W latach 1945-1980 schronisko prowadzone było przez Wandę i Czesława Łapińskich. Od tej pory historia budynku nieodłącznie związana jest z tym nazwiskiem – dziś kierowaniem schroniska zajmuje się Maria Łapińska, wraz z synem i córką. Od 1976 r., kiedy schronisko nad Morskim Okiem  uznano za zabytek, budynek jest chroniony prawnie. 

Schronisko, zarówno w starej, jak i nowej części, dysponuje pełnym węzłem sanitarnym, dostępnym przez całą dobę. W Nowym Schronisku znajduje się 35 miejsc noclegowych w pokojach 3-6 osobowych. W zależności od pory roku, cena noclegu wynosi 39-54 zł (opłata klimatyczna 1 zł 30 gr za dobę). Wrzątek dostępny jest przez cały czas. Turyści mogą korzystać ze wspólnej łazienki i suszarki do butów / odzieży. Znajduje się tu również przechowalnia bagażu i tablica informacyjna TOPR z prognozą pogody i aktualnymi warunkami w górach. W kuchni na parterze (w sezonie czynnej od 8:00 do 21:00)  można posilić się, płacąc w granicach od 8 do 21 zł. W bufecie istnieje możliwość zakupu słodyczy, podstawowego wyposażenia turystycznego, pamiątek i literatury górskiej. Cisza nocna trwa od 22:00 do 6:00. 

Stare Schronisko dysponuje 43 miejscami noclegowymi, w trzech wieloosobowych salach (należy mieć ze sobą śpiwór). Cena noclegu w granicach 29-39 zł (plus opłata klimatyczna). Recepcja znajduje się w Nowym Schronisku. Można tu skorzystać z kuchni turystycznej, w której wrzątek dostępny jest przez całą dobę. 

Rezerwacji należy dokonywać telefonicznie z dużym wyprzedzeniem. Płatność możliwa tylko gotówką, wymagane jest wcześniejsze wpłacenie zaliczki. Schronisko udziela noclegu zastępczego (tzw. podłogi) jedynie w przypadku braku miejsc, w cenie najtańszego noclegu.

Większość osób zmierzających do schroniska korzysta z drogi prowadzącej od Palenicy Białczańskiej. Znajduje się tam ostatni parking przed Morskim Okiem, odległy od niego o 8,6 km. Asfaltowa droga jest przystępna nawet dla początkujących turystów. Po minięciu wejścia na teren TPN, skorzystać można z pojazdów konnych lub zimą z sań, dowożących turystów niemal pod samo schronisko.

Schronisko nad Morskim Okiem jest doskonałą bazą wypadową m. in. na Rysy, Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem czy na Szpiglasowy Wierch. Można stąd udać się również nad Czarny Staw lub obejść Morskie Oko dookoła.

Dalsza podróż --> na Polanę Włosienica (20 min)

 

POLANA WŁOSIENICA
Wysokość: 1315 m

Włosienica to charakterystyczna polana położona w końcowej fazie drogi do Morskiego Oka. W latach 70. na polanie wybudowano parking. Odkąd wycofano stąd ruch kołowy plac służy jako postój dla fasiągów. W pobliżu znajduje się pawilon gastronomiczny, w którym można się posilić i odpocząć. Stary bruk z parkingu na Włosienicy, zerwany w 2003 r., aktualnie znajduje się przy schronisku nad Morskim Okiem.

Dalsza podróż --> pod Wodogrzmoty Mickiewicza (40 min) i dalej do Palenicy Białczańskiej (40 min) jak na początku.