Przełom Dunacja w Pieninach stanowi tzw. przełom antecendentny. Polega to na tym, iż wypiętrzające się ok. 140-120 milionów lat temu góry rosły na tyle wolno, że meandrujący tam Dunajec zdążył wyżłobić sobie w nich głębokie koryto. Podatne na erozję skały wapienne, budujące to pasmo górskie, tylko ułatwiły rzece zadanie.
Z przełomem wiąże się nierozłącznie tradycja spływów tratami, która sięga co najmniej XVI w. Wówczas to okoliczni flisacy spławiali Dunajcem swoje towary – niektórzy z nich docierali nawet do samego Gdańska! W czasach urzędowania w Szczawnicy słynnej zasłużonej rodziny Szalayów w XIX wieku, rozpoczęto organizację turystycznych spływów. A odbywały się z prawdziwym rozmachem - brała w nich udział także przygrywająca pasażerom orkiestra, zaś co jakiś czas strzelano z armat, co wywoływało niezwykły huk, odbijający się echem od pienińskich skał. Tradycja ta naturalnie przetrwała do czasów dzisiejszych. Polscy flisacy, rekrutujący się z pięciu miejscowości (Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem, Sromowce Wyżne i Niżne oraz Czorsztyn) i zrzeszeni w Polskim Stowarzyszeniu Filsaków Pienińskich, co roku od 1 kwietnia do 31 października przewożą tysiące spragnionych pięknych widoków turystów. Po naszej stronie spływy startują z przysiółka Kąty w Sromowcach Wyżnych lub ze Sromowiec Niżnych i kończą się w Szczawnicy lub Krościenku (trwają od 1,5 do 2,5 godzin). Słowacy z kolei organizują swoje spływy, a mają one miejsce na odcinku Majere – Leśnica (taka trasa trwa ok. 2 godzin). W trakcie można lepiej zapoznać się z pienińską przyrodą oraz legendami, które opowiadane są przez ubranych w stroje ludowe (a przynajmniej po części) flisaków z niezwykłym humorem (nie brak przy tym nieco bardziej rubasznych opowieści z ich strony).
Warto także wspomnieć, iż Pieniński Przełom Dunajca nie jest jedynym. Mamy także inny przełom – zwany Zielonym – który podziwiać można w Tylmanowej, gdzie mamy rezerwat „Kłodne nad Dunajcem”. Niegdyś funkcjonował także tzw. Czorsztyński Pzełom Dunajca, który został jednak zalany w wyniku powstania w 1997 r. Zbiornika Czorsztyńskiego.
