Kościół w Twardoszynie

Twardoszyn

Napisane przez: Szymon Rusin

Foto: Źródło własne


Twardoszyn (słow. Tvrdošín) to miejscowość, którą wielu turystów po prostu mija, ruszając na wycieczki w góry Słowacji. To miasto, położone na słowackiej Orawie, ma jednak jedną perłę architektury, docenioną wpisem do prestiżowej listy zabytków, tworzoną przez UNESCO.

To miasto, mające około 8700 mieszkańców, stanowi siedzibę powiatu Twardoszyn, będącego częścią kraju żylińskiego. Znajduje się w dolinie rzeki Orawa (tu też uchodzi do niej wypływająca spod Tatr Zachodnich rzeka Orawica). pomiędzy Skoruszyńskimi Wierchami a Magurą Orawską. Miejscowość leży nieopodal przejścia granicznego Chyżne-Trzcina i przecina ją bardzo istotna droga E77. Stąd też często ruch tu jest naprawdę duży.

Historia

Pierwsze wzmianki pisemne o Twardoszynie pochodzą z początków XII w., co czyni ją najstarszą miejscowością na Orawie oraz jedną z najstarszych na terenie całej Słowacji. Początkowo funkcjonowała jako osada mała osada, stanowiąca siedzibę komory celnej i będąca istotnym punktem na ważnym szlaku handlowym (był tu bród na rzece Orawa). Ważną datą dla Twardoszyna było nadanie mu praw wolnego miasta królewskiego przez króla Ludwika Wielkiego (także króla polski od 1370, znanego jako Ludwik Węgierski) w 1369 r. Dzięki temu miasto dostało bardzo silny impuls do rozwoju i mogła prowadzić niezależne od lokalnych magnatów działania handlowe i gospodarcze.

Problemy miasta rozpoczęły się z nadejściem czasów reformacji. Orawa była wówczas miejsce sporów i walk katolików protestantów. Twardoszyn wpadł także pod zależność rodu Thurzonów, którzy urzędowali na Zamku Orawskim. Szczególnie dotkliwy była tu II poł. XVII w., gdy w ten rejon docierały powstańcze siły Emeryka Thököly’ego (tzw. kuruce), występujące przeciwko rządzącym ówczesną Słowacją Habsburgom. Mocno mieszkańcom dały się także odczuć chorągwie litewskie i kozackie króla Jana Sobieskiego, które wracały spod zwycięskich bitew pod Wiedniem i Parkanami w 1683 r., dokonując po drodze licznych grabieży i spustoszeń.

Dzięki rozwojowi rzemiosła w XVIII w. oraz oddaleniu zagrożenia tureckiego po zawarciu pokoju w Karłowicach w 1699 r., Twardoszyn wyszedł w końcu na prostą. W 1777 r. stał się siedzibą powiatu. W latach 80. XIX w. dotarła tu kolej, co jeszcze mocnej wpłynęło na rozwój gospodarczy.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego Twardoszyn stał się częścią Czechosłowacji. Utracił wówczas prawa miejskie w 1922, które odzyskał z powrotem za czasów komunizmu w 1965 r. W latach 70. Nieopodal powstał Zbiornik Orawski, który uregulował niejednokrotnie gwałtowną rzekę Orawa. W tym czasie do miasta włączono dwa duże osiedla, czyli Medvedzie i Krasną Horkę, która stanowi dziś dzielnicę willową.

Turystyka

Twardoszyn jest dobrą bazą wypadową w Tatry (30 minut jazdy samochodem), Góry Choczańskie (45 minut jazdy), a nawet Małą Fatre (godzina jazdy). Sporą atrakcją jest sam nieodległy Zbiornik Orawski oraz jego zapora, znajdująca się w sąsiedniej Trzcianie. Z kolei chętni na nieco krótszy spacer, na pewno odnajdą się na ścieżce, wiodącej na górę Borova, na której znajduje się wieża widokowa.

Samo miasto wbrew pozorom jest także bardzo ciekawym miejscem. To za sprawą przede wszystkim zabytkowego kościoła pw. Wszystkich Świętych z początków XV w. (według niektórych badaczy jeszcze z końcówki XIV w.) który w 2008 r. znalazł się na liście światowego dziedzictwa UNESCO! W środku zobaczymy chociażby przepiękne polichromie (przedstawiające chociażby nocne niebo oraz czterech Ewangelistów) oraz misternie wykonany ołtarz z czasów baroku, w którym znajdziemy obraz, wyobrażający patronów świątyni.

Miłośnicy malarstwa odnajdą się zapewne w Galerii Marii Medveckiej, w której zaprezentowane są dzieła tej słynnej artystki. Znajdziemy tam niezwykłe pejzaże Orawy oraz przedstawienia z życia codziennego mieszkańców rejonu.

Dojazd

Do Twardoszyna najlepiej dostać się podążając drogą krajową 7, przekraczając granicę w Chyżnym, skąd już droga samochodem zajmuje zaledwie kilkanaście minut. Podróżujący od strony Podhala mogą tu dotrzeć także, przekraczając przejście graniczne w Chochołowie, skąd trasa do Twardoszyna, jadąc obwodnicą Trzciany, trwa zazwyczaj około 25 minut.