Urodzony jako... Edmund Viliam Ricker
Ödön Vilmos Téry, czyli bohater tej opowieści, przyszedł na świat 4 lipca 1856 roku jako Edmund Viliam Ricker. Jego rodzina pochodziła z Niemiec, lecz zamieszkiwała Królestwo Węgier, będące wówczas częścią władztwa Habsburgów. Dopiero w 1862 roku ojciec zdecydował się na madziaryzację nazwiska rodowego na Téry, co sprawiło, że młody Edmund dalszą edukację kontynuował już jako Ödön Vilmos Téry. Po ukończeniu gimnazjum w Miszkolcu podjął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu w Budapeszcie, równocześnie odbywając służbę wojskową, którą ukończył z certyfikatem lekarza wojskowego. Jeszcze przed końcem studiów poślubił swoją krewną, Emilię Mészáros, z którą doczekał się licznego potomstwa, w tym syna Ödöna Józsefa Ferenca – późniejszego wicemistrza olimpijskiego w gimnastyce.
W końcu w górach!
Pod koniec listopada 1880 roku objął posadę państwowego lekarza górniczego w miejscowości Štefultovo koło Bańskiej Szczawnicy (u stóp Gór Szczawnickich na terenie dzisiejszej Słowacji), co stało się punktem zwrotnym w jego karierze i działalności społecznej. Szybko zyskał ogromny szacunek ubogiej społeczności górniczej, wykazując się niezwykłą wrażliwością oraz bezinteresownością. Téry bez wahania nagłaśniał dramatyczne warunki życia rodzin robotniczych na łamach prasy medycznej, otwarcie krytykując ówczesny porządek społeczny jako źródło wielu chorób. Prowadził również badania naukowe mające pomóc w zwalczaniu śmiertelnych wówczas epidemii.
W tym samym czasie Téry odkrył magię turystyki górskiej i wspinaczki. Choć jego aktywna przygoda z taternictwem trwała stosunkowo krótko, zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych wspinaczy swoich czasów. Dokonał pionierskich, pierwszych wejść na wybitne tatrzańskie szczyty – w tym na Pośrednią Grań w 1876 roku (wspólnie z Johannem Stillem) oraz na Durny Szczyt w 1877 roku (z Martinem Spitzkopfem; warto dodać, że obaj jego towarzysze byli jednymi z pierwszych odnotowanych zdobywców Gerlacha).
Gdzie znajdziemy Tery'ego w Tatrach?
Nazwisko Téry'ego zostało uwiecznione w nazewnictwie geograficznym, między innymi w niemieckich i węgierskich nazwach Małego Durnego Szczytu (niem. Téryspitze), Baraniej Przełęczy (niem. Téryjoch), a także wielkiego rumowiska skalnego zwanego Żlebem Téry'ego. Był niezwykle zaangażowany w budowanie struktur ruchu turystycznego, inicjując wytyczenie ponad stu kilometrów szlaków (głównie w rejonie Bańskiej Szczawnicy). Od 1888 roku działał w budapeszteńskiej sekcji Węgierskiego Towarzystwa Karpackiego, a w 1891 roku stał się współzałożycielem Węgierskiego Towarzystwa Turystycznego, w którym w latach 1907–1910 piastował funkcję prezesa. Przez dwie dekady redagował czasopismo „Magazyn Turystyczny” (węg. „Turisták Lapja”), wzbogacając je własnymi fotografiami i artykułami, w których walczył o prawa przewodników górskich, reformę ratownictwa oraz sprzeciwiał się samowoli wielkich właścicieli ziemskich w Tatrach.
Najbardziej trwałym i rozpoznawalnym pomnikiem jego działalności organizacyjnej stało się kultowe schronisko wysokogórskie wybudowane z jego inicjatywy w Dolinie Pięciu Stawów Spiskich. Zostało uroczyście otwarte 21 sierpnia 1899 roku i do dziś nazywane jest Chatą Téry'ego lub po prostu „Terinką”.
Smutny koniec
Pod koniec życia los nie szczędził mu bolesnych ciosów. Wybuch I wojny światowej oraz śmierć dwóch synów na froncie wpędziły go w głęboką depresję. W czasie wojennych, zimowych inspekcji obozów jenieckich nabawił się ciężkiego zapalenia płuc, które przy współistniejącej astmie i wycieńczeniu psychicznym bezpowrotnie zniszczyło jego zdrowie. Ödön Téry zmarł w Budapeszcie 11 września 1917 roku. W Tatrach pozostawił po sobie jednak trwały ślad w postaci znakomitych górskich dokonań.
