Świstak tatrzański

Wielki miłośnik zabaw, gonitw i objadania się łatwo dostępnymi dobrami, który wzbudza sympatię turystów. Niezwykle płochliwe i czujne zwierzę. Jego charakterystyczne gwizdy usłyszeć można z daleka w tatrzańskich dolinach.

Świstak tatrzański, jak wiele gatunków występujących w Tatrach, jest endemitem – nie można go spotkać w innych rejonach świata. Stanowi podgatunek świstaka alpejskiego i w Polsce podlega ścisłej ochronie. Jego ciało jest masywne i zaokrąglone, o długości 30–60 cm. Zwykle waży od 2,3 do 5,7 kg. Kolor gęstego futra świstaka określa się jako żółtobrązowy; po bokach przybiera ono szarawy odcień, zaś na brzuchu rdzawożółty.

Całe futro tworzą dwa rodzaje włosów o różnej strukturze. Co ciekawe, zdarzają się osobniki o czarnym lub białym (albinotycznym) zabarwieniu. Ogon świstaka jest bardziej puszysty w stosunku do reszty ciała. Przednie kończyny są krótkie, ale muskularne, co umożliwia kopanie rozbudowanych systemów korytarzy i nor. Zdobywanie i rozdrabnianie pożywienia (korzeni, roślin, młodych pędów i nasion) ułatwiają mu duże siekacze, które wraz z wiekiem przybierają pomarańczowy kolor.

Aktywność tego gryzonia przypada na porę dzienną. W Tatrach występuje głównie w piętrze hal i turni. Najchętniej przebywa na nasłonecznionych, zachodnich lub południowo-zachodnich zboczach, gdzie z lubością wygrzewa się na słońcu. Spłoszony wydaje bardzo charakterystyczny, przeciągły gwizd, alarmujący resztę kolonii o zagrożeniu, po czym szybko kryje się w najbliższej norze.

Przygotowując się na wyjątkowo długi sen zimowy (trwający od października do kwietnia), świstak gromadzi spore pokłady tłuszczu, które pozwalają mu przetrwać w norach o głębokości około 3 m. Wiosną budzi się lżejszy nawet o połowę w stosunku do masy jesiennej. Z nazwą tego gryzonia związana jest tatrzańska topografia, np. Świstówka Roztocka czy Świstowa Dolina. Obecnie liczebność świstaków w całych Tatrach szacuje się na około 750–800 osobników, z czego ok. 150–200 występuje po polskiej stronie. Światowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) zaliczyła świstaka tatrzańskiego do podgatunków silnie zagrożonych.