Zamek w Czorsztynie

Wznoszące się dumnie nad Zbiornikiem Czorsztyńskim ruiny zamku pełniły niegdyś funkcję granicznej fortecy Królestwa Polskiego. Po drugiej stronie Dunajca, który przepływał tędy w przeszłości (obecnie znajduje się tam malownicze jezioro), rozciągało się Królestwo Węgier, z którym polscy władcy często utrzymywali napięte stosunki. Zamek powstał w XIII wieku, lecz jego znacząca rozbudowa miała miejsce dopiero za panowania Kazimierza Wielkiego w następnym stuleciu. Twierdza była świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych. To tutaj w połowie XVII wieku wojska biskupa krakowskiego pojmały Aleksandra Kostkę-Napierskiego, przywódcę chłopskiego powstania na Podhalu. Miejsce to ma również istotne znaczenie dla ochrony przyrody. Na zamkowym wzgórzu Stanisław Drohojowski, ówczesny właściciel tych ziem, założył rezerwat, który w 1921 roku stał się zaczątkiem Pienińskiego Parku Narodowego, do którego obecnie należą ruiny twierdzy.

Fot.: Piotr Wróbel

Zamek „Dunajec” w Niedzicy

Po drugiej stronie Jeziora Czorsztyńskiego znajduje się kolejna popularna atrakcja turystyczna – zamek „Dunajec” w Niedzicy-Zamek. Przez wieki pełnił on rolę węgierskiej twierdzy, strzegącej granicy z Królestwem Polskim. Został wzniesiony na początku XIV wieku. Jednym z najbardziej znanych wątków związanych z tym zamkiem jest legenda o skarbie, który miał zostać przywieziony z Ameryki Południowej przez awanturnika Sebastiana Berzeviczego, niegdysiejszego właściciela Niedzicy. W zamku odnaleziono również tak zwane kipu, czyli dokument zapisany pismem węzełkowym, wskazujący rzekome miejsce ukrycia kosztowności. Opowieści o skarbie towarzyszyła legenda o klątwie Inków, która miała spaść na każdego, kto odważy się go szukać. W pobliżu zamku znajduje się zapora na Zbiorniku Czorsztyńskim, po której koronie można przespacerować się, podziwiając okolicę.

Fot.: Paweł Uchorczak

Ślady zamku w Szaflarach

Niewiele osób wie, że w Szaflarach znajdował się niegdyś zamek. Niestety, nie przetrwał on do naszych czasów, popadając w ruinę już na przełomie XV i XVI wieku. Prawdopodobnie jego budowę, w miejscu wcześniejszego drewnianego grodu, zlecili cystersi ze Szczyrzyca lub wojewoda krakowski Teodor Gryfita. Za czasów Ludwika Andegaweńskiego zamek trafił w ręce bogatego Żyda, który bił tu fałszywe monety, co sprowokowało władcę Polski i Węgier do wysłania karnej ekspedycji do Szaflar. Zamek został zniszczony, lecz Kazimierz Jagiellończyk nakazał jego odbudowę. Twierdza została jednak wkrótce opuszczona, a teren, na którym się znajdowała, został zabudowany (obecnie stoi tam dom letniskowy). Do dziś zachował się jedynie fragment murów z czasów Kazimierza Wielkiego. Miejsce to znajduje się około 300 metrów od przystanku kolejowego w Szaflarach.

Fot.: Wikimedia Commons

Zamek w Kieżmarku

Jedno z najbogatszych historycznie miast Podtatrza szczyci się posiadaniem przepięknego zamku, położonego w samym centrum miejscowości. Powstał on w XV wieku, gdy tutejsze włości należały do wpływowego rodu Zápolyów. To tutaj w XVI wieku Beata Łaska, pierwsza udokumentowana turystka tatrzańska, była więziona przez swojego męża. Zamek do dziś zachwyca renesansową architekturą, będącą efektem przebudowy przeprowadzonej za panowania Thökölych. Po tym, jak przez stulecia przechodził z rąk do rąk, został ostatecznie przekazany państwu. W okresie międzywojennym urządzono w nim muzeum, które działa do dziś.

Fot.: Wikimedia Commons

Zamek w Starej Lubowli

Ten przepiękny gród, wznoszący się nad Popradem, nieopodal granicy z Polską, powstał na początku XIV wieku i od samego początku był miejscem wielu ważnych wydarzeń. Gościli tu koronowani władcy, zarówno polscy, jak i węgierscy. W XV wieku zamek stał się główną siedzibą starostwa spiskiego, czyli części historycznego Spisza, zastawionego Władysławowi Jagielle przez króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego. Urzędował tu między innymi Zawisza Czarny, słynny polski rycerz i bohater bitwy pod Grunwaldem. W późniejszych czasach twierdza należała do Lubomirskich, jednej z najbogatszych rodzin szlacheckich w historii Polski. Ich plany przekształcenia zamku w magnacką rezydencję nie powiodły się, a z biegiem lat ród tracił zainteresowanie tym miejscem. W okresie konfederacji barskiej więziono tu awanturnika Maurycego Beniowskiego, który stał się później bohaterem poematu Juliusza Słowackiego. Obecnie w zamku znajduje się interesująca ekspozycja poświęcona historii twierdzy. U jego stóp znajduje się skansen, prezentujący, jak niegdyś żyli mieszkańcy regionu.

Fot.: Jeremiasz Gądek

Zamek Spiski

Największa twierdza w Europie Środkowej (jego powierzchnia wynosi aż 25 hektarów)! Wznosi się na trawertynowym wzgórzu, górującym ponad 200 metrów nad okolicą, co bez wątpienia dodaje jej majestatu. Powstała na przełomie XI i XII wieku i przez lata była niezdobyta. Nie udało się jej przejąć ani Tatarom, ani husytom pod wodzą Jana Jiskry, który wszedł w jej posiadanie dopiero po porozumieniu z załogą. Przez wieki zamek należał do najpotężniejszych rodów szlacheckich Królestwa Węgier, takich chociażby jak Zápolyowie (to tutaj urodził się późniejszy węgierski król, Jan). Zamek został zniszczony w wyniku pożaru w 1780 roku. Dopiero w latach 70. XX wieku władze Czechosłowacji podjęły się odbudowy potężnego kompleksu, który możemy podziwiać i zwiedzać do dziś. Od 1993 roku obiekt znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Wpis obejmuje również pobliską Spiską Kapitułę, zwaną „Słowackim Watykanem”, którą również warto odwiedzić.

Fot.: Jozef Pitoňák

Zamek i kasztel w Liptowskim Gródku

W niewielkim Liptowskim Gródku, leżącym nieopodal Liptowskiego Mikułasza, możemy natrafić na łatwo dostępny zamek i kasztel. Wybudowany został najpewniej na początku XIV w. w celu ochrony bardzo ważnego szlaku handlowego (tak zwanego Via Magna). Na początku XVII w. został przebudowany z inicjatywy ówczesnej właścicielki tego miejsca, Magdaleny Zaiová. Ona też dodatkowo zleciła postawienie obok kasztelu. Miejsce to z czasem przejął sam cesarz, który przekazał go pod opiekę administracji państwowej. Gruntowna restauracja zamku i kasztelu dokonała się dopiero w okresie międzywojennym. W 2001 roku kompleks został sprywatyzowany i przekształcony w luksusowy hotel z restauracją, obecnie działający pod nazwą Chateau GrandCastle.

Fot.: Norbert Kuklovsky

Zamek Liptowski

Tuż powyżej znanej z gorących źródeł wsi Kalameny, na szczycie Sestrč w Górach Choczańskich, możemy natrafić na niezwykle ciekawe ruiny. Są to pozostałości Liptowskiego Zamku, który powstał niedługo po serii niszczycielskich najazdów tatarskich w XIII w. Przez pewien czas był siedzibą żupana Liptowa (odpowiednich polskiego wojewody), lecz ta z czasem została przeniesiona do zamku Likawa (o nim nieco później). W XV w. stał się siedzibą rycerzy-rozbójników, później trafiając w ręce polskiego szlachcica, Piotra Komorowskiego. W wyniku jego konfliktu z potężnym władcą Węgier, Maciejem Korwinem, twierdza została obrócona w ruinę przez wojska królewskie. W takim stanie pozostaje do dnia dzisiejszego.

Fot.: Wikimedia Commons

Zamek Likawa

Te intrygujące pozostałości potężnej niegdyś fortecy znajdują się w pobliżu Rużomberoka. Zamek został wzniesiony w XIV wieku, a z czasem stał się siedzibą żupana Liptowa. W XVII wieku podjęto próbę jego przebudowy, planując przekształcenie go w nowoczesny bastion. Jednak nieustanne konflikty w regionie doprowadziły obiekt do ruiny. Prawdopodobnie jego los przypieczętował przywódca powstania antyhabsburskiego, Franciszek II Rakoczy, który nakazał zniszczenie zamku. Obecnie pozostałościami opiekuje się Muzeum Liptowa w Rużomberoku.

Fot.: Norbert Kulkovsky

Zamek Orawski

Jedna z najbardziej imponujących twierdz Podtatrza, Zamek Orawski, zachwyca swoim niezwykłym położeniem na potężnej skale, górującej nad rzeką Orawą. Historia tej fortecy sięga XIII wieku. Podobnie jak w przypadku Zamku Liptowskiego, motywacją do jego budowy było umocnienie kraju po najazdach tatarskich. Mimo burzliwych dziejów regionu, zamek nigdy nie został zdobyty. Warto wspomnieć, że próbowali tego dokonać wybitni mistrzowie sztuki wojennej, tacy jak Jan Jiskra czy Maciej Korwin. Oblężeni mogli przejąć twierdzę jedynie podstępem, co czasami się zdarzało. Ze względu na swoje walory obronne, zamek był pożądany przez wielu możnych. Należał między innymi do Thurzonów, jednego z najbogatszych rodów w historii Węgier. Co ciekawe, w XIX wieku urządzono tu jedno z pierwszych muzeów na terenie dzisiejszej Słowacji. Na zamku prezentowano interesującą ekspozycję przyrodniczą, przygotowaną między innymi przez leśniczego Antoniego Kocyana, zasłużonego badacza tatrzańskiej przyrody. Także dziś można odwiedzić tę niezwykłą twierdzę i podziwiać nie tylko jej wspaniałą architekturę i majestatyczne wnętrza, kryjące ciekawe wystawy. Ciekawostką jest fakt, że na terenie zamku kręcono sceny do jednego z najbardziej kultowych filmów grozy w historii kina – „Nosferatu – symfonia grozy” w reżyserii Friedricha Wilhelma Murnaua z 1922 roku.

Fot.: Norbert Kulkovsky