Wyobraź sobie ptaka wielkości gęsi, o upierzeniu w odcieniach grafitu i metalicznej zieleni, z czerwoną „różą” nad okiem. To właśnie głuszec (łac. tetrao urogallus) – największy europejski kurak, miłośnik starych, rozległych borów iglastych, gdzie las jest gęsty i daje schronienie. Szczególnie ciekawe są ich toki, czyli zachowania godowe. Wczesną wiosną koguty głuszca urządzają niesamowite przedstawienia, rozkładając ogon w efektowny wachlarz i wydając głuche dźwięki, przez co na moment stają się... głuche (stąd z resztą najpewniej ich nazwa). Niegdyś moment ich głuchnięcia był chętnie wykorzystywany przez myśliwych, którzy zbliżali się wówczas do nieprzygotowanych do ucieczki zwierząt.
Cietrzew (łac. lyrurus tetrix) jest mniejszy, ale równie spektakularny. Samiec jest czarnej barwy, z opalizującym połyskiem i przepięknym ogonem. Ma inne preferencje niż głuszec – lubi otwarte przestrzenie – górskie hale, torfowiska i polany, które przeplatają się z młodymi zagajnikami. W Tatrach szuka ostoi blisko kosodrzewiny i wyżej położonych łąk. Rytuały godowe cietrzewia odbywają się na ziemi, na stałych tokowiskach, gdzie koguty rywalizują o samice w tańcach i walkach, wydając dźwięki przypominające bulgotanie.
Zarówno głuszce, jak i cietrzewie są w Polsce skrajnie zagrożone. W całych Tatrach żyje 200-300 cietrzewi, a populacja głuszca liczy szacunkowo poniżej poniżej 300 osobników. Głównym powodem tego, iż ich populacja maleje, jest działalność człowieka. Największym zagrożeniem jest płoszenie przez człowieka, zwłaszcza turystów schodzących ze szlaków lub uprawiających narciarstwo w ich ostojach. Ptaki te, szczególnie zimą, potrafią zagrzebać się w śniegu, by chronić się przed mrozem i drapieżnikami. Spłoszone nagłym pojawieniem się człowieka, są zmuszone do ucieczki. Utrata schronienia i utrata cennej energii na lot w mrozie może skończyć się śmiercią z wycieńczenia. W okresie lęgowym, spłoszona samica może porzucić gniazdo.
Ratowanie tych ptaków leży w rękach każdego, kto odwiedza Tatry. Tatrzański Park Narodowy prowadzi specjalne akcje (m.in. „Chronić Cię Trzeba”) i wprowadza zakazy poruszania się po niektórych szlakach w pewnych okresach (więcej o tym znajdziesz także TUTAJ). Najważniejsza zasada jest dość prosta: zawsze trzymaj się wyznaczonych szlaków – zwłaszcza zimą i wczesną wiosną. Pamiętaj, że każdy Twój krok poza szlakiem może mieć fatalne znaczenie dla życia tych ptaków! Chroniąc ich spokój, chronisz symbol tatrzańskiej dzikości.
