Kozica tatrzańska

Sylwetka kozicy została umieszczona w godle Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN) oraz słowackiego TANAP.

Dawniej nazywana „dziką kozą” czy „giemzą”, kozica tatrzańska jest nieco mniejsza od swojej krewniaczki – kozicy alpejskiej, ale większa od kozicy karpackiej. Wyróżnia się ją jako odrębną podgatunek: Rupicapra rupicapra tatrica. Przeważnie zwierzęta te można spotkać na piętrze hal i turni. Barwa ich sierści jest zależna od pory roku – latem przybiera kolor od jasnorudawego do czerwonawego, zimą zaś przeobraża się w odcień ciemnobrunatny, a nawet czarny. Charakterystyczne dla kozic są białe policzki oraz czoło, jak również czarna pręga biegnąca wzdłuż grzbietu.

U obu płci występują rogi, tzw. haki, różniące się nieco kształtem u samców i samic. Nogi zakończone racicami są doskonale przystosowane do zwinnego poruszania się po terenie skalnym, gdzie kozice przebywają najchętniej. Krawędzie rogowe racic twardnieją zimą, dzięki czemu kozicom niestraszne jest poruszanie się po ośnieżonym podłożu. Latem krawędzie te ścierają się, umożliwiając dokładne przyleganie miękkiej części stopy do skał.

Kozice są roślinożerne. Ich dieta składa się głównie z traw, ziół i kwiatów w okresie letnim, zimą zaś zwierzęta te rozgrzebują śnieg w poszukiwaniu roślin zimozielonych. Chętnie korzystają z wykładanych solanek, obgryzają korę drzew, żywią się niektórymi porostami i grzybami czy zmarzniętymi owocami jarzębiny. To zdecydowanie zwierzęta stadne – gromadzą się w tzw. kierdele z określoną hierarchią. Spotkać je można najczęściej rano lub wieczorem; jedynie zimą chętnie żerują popołudniami.

Kozica tatrzańska stała się symbolem tych gór do tego stopnia, że na stałe wpisała się w nazewnictwo geograficzne. Odniesienia do niej znajdziemy w nazwach wielu popularnych miejsc, takich jak Kozi Wierch, Kozia Dolinka czy Kozia Przełęcz.

Liczenie kozic

Co roku TPN (po stronie polskiej) oraz TANAP (po stronie słowackiej) organizują wspólne liczenie kozic – odbywa się ono dwa razy w roku: wiosną i jesienią. Podczas tego procesu specjaliści odnotowują nie tylko ogólną liczbę zwierząt, ale także strukturę stada: liczebność samców, samic oraz młodych tegorocznych koźląt.

W trakcie wiosennego liczenia w 2025 roku populację tych zwierząt oszacowano na 740 osobników. Po słowackiej stronie zaobserwowano 491 kozic, natomiast na terenie Polski 249. Warto podkreślić sukces ochronny obu parków – jeszcze w latach 90. XX wieku populacja kozic była krytycznie zagrożona, a w całych Tatrach żyło zaledwie około 300 przedstawicieli tego gatunku.